Bestemming "Centrum": wat betekent het en wat mag er?
De bestemming Centrum ligt in winkelgebieden en dorpskernen. Ze mengt bewust functies: winkels en dienstverlening op de begane grond, wonen op de verdiepingen, en soms lichte horeca of maatschappelijke functies. Zo blijft een centrum levendig. Welke functies waar mogen, staat vaak per bouwlaag in de regels. Zware horeca of een fabriek hoort er niet. Check je adres om te zien welke mix op jouw pand is toegestaan.
Wat houdt de bestemming Centrum in?
Centrum is een mengbestemming voor het hart van een stad, dorp of wijk. In plaats van één functie laat ze een combinatie toe: detailhandel, publieksgerichte dienstverlening zoals een kapper of bank, lichte horeca en wonen. Zo kan één pand beneden een winkel zijn en boven een appartement.
Veel plannen sturen de mix per bouwlaag. Op de begane grond is dan een publieksfunctie gewenst en op de verdiepingen wonen. De precieze opsomming verschilt sterk per plan en per straat, dus de regels bij jouw adres zijn leidend. In veel kernen wil de gemeente juist een levendige plint met winkels en publiek op straatniveau.
Denk aan een winkelstraat waar op de begane grond winkels en horeca zitten en op de verdiepingen mensen wonen. Op de kaart zie je zo'n straat vaak als één aaneengesloten vlak met de kleur voor Centrum, waar meerdere functies naast elkaar mogen.
Wat mag wel en niet?
Veelvoorkomende regels
Bij Centrum kom je naast het bouwvlak en de bouwhoogte vaak een functieaanduiding tegen die per pand of bouwlaag regelt wat mag. Ook de toegestane horecacategorie staat in de regels. Waar een ouder plan de maten alleen als tekst noemt, tonen we het getal niet en linken we naar de planregels.
Wil je afwijken?
Wil je een functie die net buiten de toegestane mix valt, bijvoorbeeld zwaardere horeca of wonen op de begane grond in een winkelstraat? Dan kun je een omgevingsvergunning aanvragen om van het plan af te wijken, of het plan laten wijzigen. De gemeente weegt levendigheid, overlast en het winkelbestand mee. Begin met een principeverzoek. Leegstand kan een reden zijn om meer ruimte voor wonen of horeca te bespreken, maar dat verschilt per gemeente.
Wil je hier (ver)bouwen? Zie wat vaak mag bij Wat mag ik bouwen? en wat je zonder vergunning kunt doen bij vergunningvrij bouwen. Twijfel je? Doe de bouwcheck voor jouw plan.
Heeft jouw adres deze bestemming?
Zoek het op en zie direct wat er geldt.
Veelgestelde vragen
Meestal wel. De bestemming Centrum is er juist op gericht winkelen en wonen te combineren, vaak met de winkel beneden en woningen op de verdiepingen. Soms is wonen op de begane grond uitgesloten om het winkelfront in stand te houden. De regels bij jouw pand zijn bepalend.
Centrum is breder dan Detailhandel. Waar Detailhandel vooral op winkels is gericht, laat Centrum ook dienstverlening, lichte horeca en wonen toe. Gemeenten gebruiken Centrum in kernwinkelgebieden om die menging mogelijk te maken, zodat een pand makkelijker van functie kan wisselen. Zo kan een winkel eenvoudiger een dienstverlener worden.
Vaak wel, want Centrum staat doorgaans meerdere functies toe zoals winkels, horeca en dienstverlening. Toch bepaalt de gemeente in de planregels precies welke soort en welke categorie horeca is toegestaan - een broodjeszaak is iets anders dan een nachtclub. Kijk daarom in de planregels van jouw plan welke functies en categorieën genoemd worden. Wil je iets wat er niet in past, dan is soms een omgevingsvergunning of wijziging nodig. Dit is informatie, geen juridisch advies.
Beide bestemmingen laten meerdere functies naast elkaar toe, maar Centrum is meestal gericht op het levendige kernwinkelgebied met winkels, horeca en wonen bij elkaar. De bestemming Gemengd gebruiken gemeenten vaker voor gebieden waar bijvoorbeeld wonen, kantoren en lichte bedrijvigheid gemengd zijn, zonder de nadruk op winkels. Wat precies mag, lees je altijd terug in de planregels bij het betreffende vlak op de kaart.