Bestemmingsplan wijzigen: hoe werkt het in 2026?
Wil je op een adres iets wat het plan nu niet toestaat, dan vraag je de gemeente om een wijziging. Sinds de Omgevingswet heet dat plan het omgevingsplan, al zegt bijna iedereen nog bestemmingsplan. Je begint meestal met een principeverzoek: een informele vraag of de gemeente wil meewerken. Valt dat goed uit, dan volgt de formele aanvraag en een openbare procedure waarin het ontwerp zes weken ter inzage ligt. De gemeenteraad neemt het besluit. Reken op leges, onderzoek en een doorlooptijd van enkele maanden tot meer dan een jaar.
Wanneer wijzig je een bestemmingsplan?
Je vraagt een wijziging aan als je iets wilt wat op je adres nu niet mag. Denk aan een leegstaand garagebedrijf dat je tot twee woningen wilt maken, een winkel die je omzet naar een woning, of een stuk grond waarop je wilt bouwen terwijl er geen bouwvlak ligt.
Wat er nu geldt, staat in het plan voor jouw adres. Soms kan een klein plan zonder wijziging, met een omgevingsvergunning waarmee de gemeente van het plan mag afwijken. Grotere plannen vragen bijna altijd om een echte wijziging.
Check eerst wat er nu geldt
Begin bij de regels die er nu al liggen. Zoek je adres op, lees de bestemming en de bijbehorende regels. Soms zit de ruimte er al in: een ouder plan kan een wijzigingsbevoegdheid bevatten, waarmee de gemeente binnen vaste grenzen kan meewerken zonder de volledige procedure.
Weet je precies wat je wilt en wat er in de weg zit, dan verloopt het gesprek met de gemeente een stuk soepeler.
Zo verloopt een wijziging in het kort
Een wijziging kent grofweg drie fasen. Eerst peil je informeel of de gemeente wil meewerken met een principeverzoek. Is het signaal positief, dan volgt de formele aanvraag met onderbouwing en onderzoek.
Daarna start de openbare procedure. Het ontwerp ligt zes weken ter inzage en iedereen mag een zienswijze indienen. De gemeenteraad neemt het uiteindelijke besluit. Wil je elke stap in detail, lees dan de procedure.
Wat de Omgevingswet hieraan veranderde
Sinds 1 januari 2024 geldt de Omgevingswet. Het bestemmingsplan is opgegaan in het omgevingsplan van je gemeente. Een wijziging is dus formeel een wijziging van het omgevingsplan, ook al noemen de meeste mensen het nog bestemmingsplan.
Sinds 1 januari 2026 werken gemeenten dat omgevingsplan bij via een nieuwe landelijke standaard. Voor jou verandert de kern niet: er is een ontwerp, een periode om te reageren en een besluit.
Wat kost het en hoe lang duurt het?
Een wijziging kost geld en tijd. Je betaalt leges aan de gemeente en vaak ook onderzoekskosten, bijvoorbeeld voor bodem, geluid of ecologie. Soms schakel je een adviseur in. Reken op enkele maanden tot meer dan een jaar. Wat de posten precies inhouden, lees je bij kosten.
Stap voor stap
Je legt je plan informeel voor. De gemeente laat weten of ze in principe wil meewerken, nog voordat je kosten maakt voor de aanvraag.
Bij een positief signaal dien je de aanvraag in, met een goede onderbouwing en de onderzoeken die de gemeente vraagt.
Het ontwerp ligt zes weken ter inzage, iedereen kan een zienswijze indienen en daarna stelt de gemeenteraad het plan vast.
De gemeente rekent leges voor zowel een principeverzoek als de formele aanvraag. Die bedragen verschillen per gemeente en staan in de legesverordening. Vraag ze vooraf op, dan kom je niet voor verrassingen te staan.
Begin bij je eigen adres
Zie eerst welke bestemming er nu geldt - dat bepaalt je vervolgstap.
Verder lezen
Veelgestelde vragen
Ja. Iedereen met een concreet plan kan de gemeente vragen het omgevingsplan te wijzigen. De gemeente beslist of ze meewerkt. Begin met een principeverzoek, dan weet je vroeg waar je aan toe bent en maak je niet meteen kosten voor een volledige aanvraag.
Dat verschilt sterk per plan. Doorgaans duurt het enkele maanden tot meer dan een jaar. Hoeveel onderzoek nodig is en of er zienswijzen of beroep komen, bepaalt de doorlooptijd. Vraag je gemeente om een realistische inschatting voor jouw situatie.
Je betaalt leges plus meestal onderzoekskosten en soms begeleiding. De bedragen verschillen per gemeente en staan in de legesverordening. Wij noemen geen vast bedrag, want elke gemeente hanteert andere tarieven. Vraag de leges daarom vooraf op bij je gemeente.
Niet altijd. Voor een klein plan volstaat soms een omgevingsvergunning om van het plan af te wijken. En sommige bouwwerken zijn zelfs vergunningvrij. Check daarom eerst wat er nu geldt en wat je precies wilt, voordat je een hele procedure start.
Dan houdt het meestal op, want de gemeente gaat over het omgevingsplan. Vraag naar de reden en of een aangepast plan wel kans maakt. Soms helpt het om je onderbouwing te versterken of je plan kleiner te maken.
Verwante onderwerpen
Dit artikel is algemene informatie, geen juridisch advies. Aan de inhoud kunnen geen rechten worden ontleend. Voor jouw situatie: neem contact op met je gemeente of een adviseur. Laatst gecontroleerd op 9 juli 2026 door de redactie.